سوره‌هاى مورد اختلاف آنچه در ترتيب سوره‌هاى مكي ومدنى عرضه شد ، طبق روايت ابن عباس بوده است - كه زركشى وطبرسى آن را نقل كرده‌اند - وبا روايت جابر بن زيد تصحيح وتكميل شده است . در عين حال در بيش از سى سوره اختلاف نظر هست كه آيا مكي است يا مدنى . در ذيل به آن‌ها اشاره مىكنيم : 1 . سورهء فاتحه : مجاهد اين سوره را مدنى مىداند . در صورتي كه در سورهء حجر ، كه مكي است آمده : « وَلَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ » « 1 » . سبع مثاني ، اشاره به سورهء حمد است . مولى أمير المؤمنين عليه السّلام مىفرمايد : « سورهء حمد از گنجى زير عرش در مكة نازل شد » . حسين بن فضل « 2 » مىگويد : « اين اشتباه بزرگى است كه مجاهد مرتكب شده ؛ زيرا بر خلاف اتفاق علما سخن گفته است » « 3 » . 2 . سورهء نساء : نحّاس « 4 » اين سوره را به دليل آيهء « إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ إِلى أَهْلِها » « 5 » مكي مىداند ، زيرا اين آية در مكة ، سال فتح نازل شده است . اين نظر صحيح نيست ، زيرا أولا ؛ يك آية نمىتواند معيار تمامى سوره باشد . ثانيا ؛ نزول پس از هجرت معيار مدنى بودن است . 3 . سورهء يونس : برخى به ابن عباس نسبت داده‌اند كه اين سوره را مدنى شمرده است . در صورتي كه روايات متعدد از وى خلاف آن را ثابت مىكند . 4 . سورهء رعد : محمد بن سائب كلبى از قدما وسيد قطب از متأخرين آن را مكي دانسته‌اند ، زيرا محتواى سوره وشدّت لحن آن مانند سوره‌هاى مكي است . ولى روايات ترتيب ، بر مدنى بودن آن اتفاق دارند . به علاوة شدّت لحن در بسيارى از سوره‌هاى مدنى ( مانند سورهء بقره ) نيز به چشم مىخورد .

--> ( 1 ) حجر 15 : 87 . ( 2 ) علّامه مفسر در زمان خود پيشواى همگان به شمار مىرفت . در نيشابور در خانه‌اى كه در سال 217 ابن طاهر براي أو خريدارى كرده بود ، فقه وقرآن تدريس مىنمود ومرجع فتواى مردم بود . در سال 282 در سن 104 سالگى وفات يافت وقبر أو مزار گرديد . ( 3 ) الاتقان ؛ ج 1 ، ص 130 . ( 4 ) أبو عمير عيسى بن محمد نحّاس ( متوفاى 256 ) از بزرگان علما ومحدثين بشمار مىرفت . ( 5 ) نساء 4 : 58 .